Nghi lễ có mục đích phát huy những tình cảm đôn hậu và tập cho con người khắc kỷ để tu dưởng đạo đức bản thân. Người tôn trọng lễ thì biết đạo làm người, biết ghép mình vào kỷ luật, khuôn mẫu đạo đức, nhờ biết khắc kỷ nên tinh thần hy sinh  cao, quốc gia dễ hùng cường, thiên hạ được thái bình thịnh trị.

 

Hướng Đạo là một phong trào giáo dục, có mục đích đào luyện thanh thiếu nhi trở thành công dân tốt cho quốc gia xứ sở, nên rất chú trọng về nghi lễ. Ngành Au có Tiếng Rống Lớn, lễ Tuyên lời hứa Sói con và lễ Tiễn Sói Lên Đoàn. Ngành Thiếu có lễ Tuyên lời hứa Thiếu sinh, lễ phong nhậm Đội trưởng. Thanh sinh là đàn anh của Thiếu sinh, nghi lễ tương tợ như ngành Thiếu. Riêng về ngành Tráng và Trưởng Niên, ngoài lễ tuyên lời hứa, còn có lễ Tráng sinh lên đường  (Départ routier)  và Lễ phong nhậm Tráng Huynh được chuẩn bị hết sức chu đáo.

 

Nghi thức Lễ phong nhậm Tráng sinh (Rover Investiture) do Baden-Powell soạn và cử hành lần đầu tiên tại Royal Albert Hall, London, năm 1926. Nghi thức Lễ lên đường(Départ routier) do một Trưởng linh mục Hướng Đạo Công Giáo Pháp soạn, được B-P hoan nghênh và cho rằng đã thực hiện được những điều mình mong ước. Hướng Đạo Việt Nam du nhập một số nghi thức từ Hướng Đạo Pháp, nên có thời kỳ đã áp dung nghi thức Lễ Lên Đường.

 

Trong thời gian chờ đợi Ủy viên truyền thống và Văn hoá BTV/HĐTU/HĐVN sọan thảo và ấn hành nghi thức mới, Nghi lễ Hướng Đạo do Bộ Tổng Ủy Viên Hội HĐVN quy định trong sách nghi thức phải được tôn trọng. Tuy nhiên cần phải cảnh giác loại sách Nghi Thức 1964 mới tái bản tại VN, đã bị sửa chữa và thêm thắt tuỳ hứng kể cả bản quốc ca. Trong lễ Tuyên lời hứa hay lễ Lên đường, Đoàn trưởng luôn luôn là chủ lễ,  người chấp nhận và giúp đoàn sinh thực hành lời hứa, chứ không phải một Trưởng cao cấp nào khác. Trong trường hợp đoàn trưởng vắng mặt vì lý do bất khả kháng, một phụ tá có thể được ủy quyền để thay thế.

 

Baden-Powell khuyên nghi lễ Hướng Đạo nên ngắn, gọn, đơn giản và chân thành, nhất là đối với ngành Tráng.

 

Các Trưởng phụ trách phải chuẩn bị mọi vật dụng cần thiết như cờ xí, huy hiệu, tua vai, chữ RS bằng kim khí, gậy nạng (nếu là lễ Lên Đường) trước khi cữ hành lễ.  Cần thực tập trước để mọi người  biết rõ vị trí và phần vụ của mình. Đoàn sinh tuyên lời hứa hay lên đường phải hiểu rõ và trả lời trôi chảy những câu vấn đáp, và biết mình phải làm gì, vào lúc nào. Chủ lễ phải thành thạo về nghi thức buổi lễ. Tránh những hành động cẩu thả như sao chép các câu hỏi trên giấy để đem ra đọc lúc hành lễ.

 

Đối với đoàn sinh đã có tôn giáo, nên mời Tuyên úy hay cố vấn giáo hạnh làm lễ chúc lành  trước khi tuyên lời hứa.

 

Lễ tuyên hứa hay lên đường thường được tổ chức  giữa thiên nhiên, khi trời hừng sáng hay lúc hoàng hôn. Cảnh trí càng tôn nghiêm hùng vĩ  bao nhiêu, buổi lễ càng thành công bấy nhiêu; vì gây được sự cảm động và nhiều ấn tượng tốt đối với người tuyên lời hứa. Không nên tổ chức ở những nơi công cộng, gần phố xá, chợ búa, v.v…vì đây là nghi lễ riêng của Phong Trào, để đón nhận một đoàn sinh hay thừa nhận một đẳng cấp huấn luyện.

 

Tĩnh túc (Tỉnh Tâm) chỉ  là một ý của B-P, không phải là nghi lễ và không bao giờ được xem như nghi lễ. (Thủ Bản huấn luyện khóa Dự Bị Ngành Tráng Gilwell 1963) Buổi tĩnh túc thường cử hành bên lữa, sau lửa trại tàn. Tùy theo tập tục của từng đơn vị, các đoàn sinh đã tuyên lời hứa có thể có mặt trong buổi tĩnh túc của tân sinh sắp tuyên lời hứa.  Khi tĩnh túc để đưa dự tráng lên đường, các Tráng sinh lên đường có thể tham dự, nhưng quan trọng hơn hết là sự hiện diện của Tráng trưởng, Toán trưởng và bảo huynh hay bảo tỷ của đương sự. Trong buổi tĩnh túc, không bắt buộc mọi người phải phát biểu ý kiến.  Tráng trưởng nhắc lại lời hứa, Luật Hướng Đạo và chúc  đương sự vững lòng tin nới lý tưởng Hướng Đạo.  Không có những thắc mắc hay câu hỏi nào có thể làm nản lòng người dự tráng vào lúc này. Nếu có, phải được nêu ra và giải quyết trong buổi họp Hội Đồng Đoàn từ trước.  Khi mọi người ra về, không có tục lệ phải đưa tay trên lửa thề giữ kín gì hết. Đương sự một mình suy nghĩ về những vấn đề của bản thân và cầu nguyện. Tĩnh túc có thể tổ chức ở trong phòng. Đoàn sinh có thể chọn nhà thờ hay đền chùa để làm nơi tĩnh túc, không buộc phải tuân theo một quy luật hay nguyên tắc nào hết.

 

Vào những dịp hội họp long trọng, có đánh chiêng trống theo nghi thức lễ chào Quốc Kỳ, những người phu trách cần phải thực tập trước cho thật nhuyễn. Chiêng phải đánh trước, trống phải đánh sau. Nếu đánh trống trước, chiêng sau, là nghi thức của lể trảm quyết kẻ tội đồ, và không được dùng Thanh la (còn gọi là phèng la) để thay thế. Thanh la là lọai nhạc cụ làm bằng đồng, có tiếng kêu phèng phèng nghe chói tai và rè, thuờng được sử dụng để tập họp đám đông hay gây sự chú ý của người qua lại.  Chiêng là nhạc cụ bằng đồng nhưng ở giữa có cái núm, đánh bằng dùi mềm, âm thanh vang vọng khác hẳn với tiếng phèng la.

 

              Trưởng điều hợp (MC) một buổi lễ HĐ phải thuộc lòng nghi thức. Tuyệt đối không được cương ẩu và biến đổi tiếng reo chinh thức Hướng Đạo Việt Nam. Thí dụ: Trưởng phải hô: Dô Ta! Đoàn sinh hô: A-dô-ta! Ba lần như vậy,  cuối cùng tất cả đồng thanh AAA… và tung nón lên trời, thì Trưởng lại hô HĐVN và bảo đoàn sinh hô: A-dô-ta! Nếu các Trưởng trẻ mới hoạt động Hướng Đạo, khi trở về đơn vị cũng bắt chước làm theo, sẽ gây tai hại vô cùng. 

 

Bài hát cũng vậy. Người hướng dẫn cần phải thuộc bài ca mới bắt giọng cho mọi người hát. Không được tự tiện bỏ bớt hay thêm thắt lời theo ý mình. Thí dụ: bài hát “Giữ chặt mối dây” do cố Trưởng Võ Thành Minh đặt lời. Sau câu “Chúng ta hôm nay hiệp vầy, cùng nhau nắm tay, nét thương yêu nhau tỏ bày, giữ chặt mối dây. Phải hát tiếp:Tâm trí ta chung cùng nhau, Thanh khí ta luôn tương cầu…chứ không được tự ý bỏ bớt một số câu  rồi mới hát tiếp : “sông núi không ngăn tình thương”….v.v…

 

Thành ngữ có câu: “Không ai có thể dạy người khác điều gi minh chưa biết”. Hướng Đạo là một Phong Trào giáo dục. Muốn thành công trong nhiệm vụ, huynh trưởng phải học hỏi và trau dồi cho thuần thục trước khi  hướng dẫn người khác.

 

                                                                                                  Cọp Gia Lai

                                                                                                  Tôn Thất Hy